Iğdır Üniversitesi Sağlık ve Spor Bilimleri Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu

Kurulumuz, Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi ile Iğdır Üniversitesi Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi kapsamında kurulmuştur. Sağlık ve spor bilimleri alanında görev yapan profesör unvanlı öğretim üyeleri arasından Rektör tarafından iki yıl için seçilen yedi üyeden oluşur.

Kurulun iki ayrı görevi vardır:

Araştırma öncesi etik uygunluk değerlendirmesi: İnsan veya hayvan üzerinde deney niteliği taşımayan sağlık ve spor bilimleri araştırmalarını, başlamadan önce etik yönden inceler, görüş bildirir ve onaylar.
Etik ihlal incelemesi: Sağlık ve spor bilimleri alanındaki araştırma ve yayınlarla ilgili intihal, sahtecilik, çarpıtma, tekrar yayım, dilimleme, haksız yazarlık ve diğer etik ihlal iddialarını inceler. Sonucu gerekçeli bir inceleme raporu olarak Rektöre sunar.

Bu iki süreç birbirinin yerine geçmez. Kurul geçmişe dönük etik onay vermez.

Kurulun değerlendirdiği araştırmalar

Bir araştırmanın hangi kapsama girdiğine yalnızca adı veya araştırmacının beyanı bakılarak karar verilmez. Katılımcıya yapılacak işlem, risk düzeyi, veri türü ve ilgili özel mevzuat birlikte değerlendirilir. Protokolün özellikleri saklı kalmak üzere aşağıdaki çalışmalar Kurulun kapsamında değerlendirilebilir:

a) Anket, ölçek, bireysel veya grup görüşmesi ve odak grup araştırmaları,

b) Katılımcı olan veya olmayan gözlem; taraftar davranışı, antrenörlük, liderlik, spor yönetimi ve örgütsel davranış araştırmaları,

c) Sporcu motivasyonu, bağlılığı, kaygısı, iyi oluşu veya tükenmişliğinin müdahale yapılmadan incelenmesi,

ç) Mevcut antrenman programı değiştirilmeden yapılan ölçümler ve rutin süreçte toplanmış verilerin analizi,

d) Spor kulübü ve federasyon kayıtları, mevcut müsabaka görüntüleri, maç ve performans kayıtlarının incelenmesi,

e) Anonimleştirilmiş veya kimliksizleştirilmiş ikincil veriler, retrospektif kayıtlar ve erişimi hukuka uygun kamuya açık verilerin analizi,

f) Doküman, mevzuat, politika ve federasyon statüsü incelemeleri ile sistematik derleme, meta-analiz ve bibliyometrik çalışmalar,

g) Araştırmacının tanı, tedavi veya rutin bakıma müdahale etmediği prospektif gözlemsel kohort ve takip çalışmaları,

ğ) Rutin bakım sırasında daha önce elde edilmiş sağlık kayıtları, ölçümler, görüntüler veya artakalan örneklerin, özel mevzuat ve veri koruma şartlarına uygun olarak yeniden kullanılması,

h) Gözlemsel, kesitsel, epidemiyolojik, nitel, yöntemsel ve kayıt temelli sağlık bilimleri araştırmaları.

Ayrıca değerlendirilmesi gereken durumlar: Araştırmacı tarafından tasarlanan egzersiz veya antrenman programları, maksimal veya submaksimal egzersiz testleri, beslenme ya da sıvı düzeni değişiklikleri ve giyilebilir cihaz veya yapay zekâ kullanan çalışmalar bu gruptadır. Bu çalışmaların Kurulun kapsamına girip girmediği, uygulamanın deney niteliği, risk düzeyi ve özel mevzuat birlikte incelenerek belirlenir.

Kurulun kapsamı dışındaki araştırmalar

Aşağıdaki çalışmalar Kurulun kapsamı dışındadır. Bu başvurular gerekçeli kararla yetkili etik kurula yönlendirilir:

İlaç ve tıbbi cihaz klinik araştırmaları,
Biyoyararlanım ve biyoeşdeğerlik çalışmaları,
Yeni tanı veya tedavi yöntemleri,
İnvaziv biyolojik örnek alma,
İnsan üzerinde deney niteliği taşıyan uygulamalar,
Hayvan deneyleri,
Özel mevzuatla başka bir kurula bırakılmış çalışmalar.

Yalnızca kamuya açık ve kişilerle ilişkilendirilemeyen veri kullanan ya da insan katılımcıyla doğrudan temas içermeyen çalışmalar için etik uygunluk kararı yerine “görev alanı dışı” yazısı düzenlenebilir.

Başvuru formları

Araştırma öncesi başvurularda EK-2 Araştırmacı Etik Kurul Başvuru Dilekçesi ve Form 1 zorunludur. Diğer formlardan araştırmaya uygun olanlar eklenir. Uygulanmayan alanlar boş bırakılmamalı, “Uygulanmaz” olarak doldurulmalıdır.

Form	Ne zaman kullanılır?
EK-2 Araştırmacı Etik Kurul Başvuru Dilekçesi	Tüm araştırma öncesi başvurularda zorunlu
Form 1 – Araştırma Başvuru İçerik Formu	Tüm araştırma öncesi başvurularda zorunlu
Form 2 – Sağlık Bilimleri Araştırması Ek Bilgi Formu	Sağlık alanındaki veya sağlık boyutu olan çalışmalarda
Form 3 – Spor Bilimleri Müdahale ve Güvenlik Formu	Test, egzersiz, antrenman veya performans müdahalesi içeren çalışmalarda
Form 4 – Katılımcı Bilgilendirme ve Aydınlatılmış Onam Şablonu	Katılımcıyla doğrudan temas kurulan çalışmalarda (kural olarak zorunlu)
Form 5 – Kısa Anket / Çevrim İçi Onam Metni	Asgari riskli anonim anketlerde Form 4 yerine kullanılabilir (Kurul değerlendirmesine tabidir)
Form 6 – Ebeveyn/Yasal Temsilci İzni ve Çocuk Oluru	18 yaş altı katılımcılar için
Form 7 – Veri Yönetimi, Dijital Araç ve Yapay Zekâ Formu	Kişisel, sağlık veya biyometrik veri ya da dijital araç kullanan çalışmalarda
Form 8 – Değişiklik, Güvenlik Olayı ve Protokol Sapması Bildirimi	Onaydan sonra değişiklik veya olay olduğunda
Form 9 – Gelişme, Süre Uzatma ve Sonuç Bildirim Formu	Devam eden, uzatma isteyen veya tamamlanan çalışmalarda
Form 10 – Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği İhlali İddiası Başvuru Formu	Etik ihlal iddialarında (araştırma öncesi formlardan bağımsızdır)

Formları indirmek için tıklayınız.

Etik Kurul Çalışma usul ve esasları için tıklayınız.

Başvuranların dikkatine

Başvuru zamanı: Başvuru; katılımcı temini, veri toplama, mevcut kayıtlara araştırma amacıyla erişim veya uygulama başlamadan önce yapılmalıdır. Geçmişe dönük etik onay verilmez.
Kimler başvurur? Başvuruyu araştırma sorumlusu yapar. Öğrenci araştırmalarında danışman başvuruyu birlikte imzalar. Üniversite dışından başvurular, araştırmanın Üniversiteyle bağlantılı olması ve başvuranın kurumunda yetkili bir kurul bulunmaması hâlinde Rektörlük aracılığıyla kabul edilebilir. Yalnızca yayın için etik belge alma talebi bu bağlantı için yeterli değildir.
Dosyada olması gerekenler: Başvuru formu, araştırma protokolü, yöntem ve analiz planı, veri toplama araçları, katılımcı bilgilendirme ve onam belgeleri, araştırmacı özgeçmişleri, veri yönetimi planı, kurum izinleri veya izin planı ile finansman ve çıkar çatışması beyanı. Fiziksel test veya müdahale içeren çalışmalarda ayrıca risk değerlendirmesi, sağlık taraması, durdurma ölçütleri, acil durum planı ve uygulayıcı yeterlilik belgeleri istenir.
Belgeler tutarlı olmalı: Onam belgelerinde tarih ve sürüm bilgisi bulunmalıdır. Formdaki bilgiler diğer belgelerle aynı olmalıdır. Form 1'de yalnızca “protokolde açıklanmıştır” yazmak yeterli değildir.
Eksik başvurular: Eksik dosyalar sekretarya tarafından iade edilir. Tam başvurular kayıt sırasına göre gündeme alınır.
Karar süresi: Eksiksiz başvurular, uzman görüşü veya ek bilgi gerekmedikçe kayıt tarihinden itibaren en geç 30 gün içinde karara bağlanır. Ek bilgi veya düzeltme istendiğinde süre durur. İstenen belgeler 6 ay içinde sunulmazsa başvuru işlemden kaldırılır.
İnceleme türü: Asgari riskli başvurular hızlandırılmış incelemeye alınabilir. Çocuklar veya diğer hassas gruplarla yapılan, olağanın üzerinde risk taşıyan ya da kapsamı tartışmalı araştırmalar tam kurulda görüşülür.
Karar türleri: Etik açıdan uygun, düzeltme sonrası uygun, ek bilgi veya düzeltme gerekli, işlemden kaldırma, görev alanı dışı / ilgili kurula yönlendirme, etik açıdan uygun değil.
Geçerlilik süresi: Etik uygunluk kararı, kararda daha kısa bir süre yazmıyorsa 2 yıl geçerlidir. Uzatma başvurusu süre bitmeden Form 9 ile yapılır.
Onaydan sonraki bildirimler: Protokol, ekip, ölçüm aracı, onam belgesi veya örneklem değişiklikleri uygulanmadan önce Form 8 ile bildirilir. Ciddi istenmeyen olaylar en geç 24 saat içinde Kurul Başkanlığına bildirilir ve ayrıntılı rapor en geç 3 iş günü içinde sunulur. Diğer güvenlik olayları en geç 5 iş günü içinde bildirilir. Araştırma tamamlandığında, erken sonlandırıldığında veya hiç başlatılmadığında da Kurula bildirim yapılır.
Diğer izinler: Etik uygunluk kararı hastane, okul, kulüp, federasyon veya veri sahibi kurumdan alınması gereken izinlerin yerine geçmez.
Yeniden değerlendirme: Başvuru sahibi, kararın bildiriminden itibaren 15 iş günü içinde gerekçeli olarak yeniden değerlendirme isteyebilir.
Ücret: Üniversite mensuplarının akademik amaçlı başvurularından ücret alınmaz.

Etik ihlal başvuruları

Etik ihlal iddiaları Form 10 ile yazılı olarak Iğdır Üniversitesi Rektörlüğüne yapılır. İddia somut ve ayrıntılı olmalı, belgelerle desteklenmelidir. Kimliği ve imzası bulunmayan başvurular, doğrulanabilir bilgi veya belge içermedikçe işleme alınmaz. Hakkında iddia bulunan kişiye 15 günlük savunma süresi verilir. Doçentlik başvuru süreci devam eden kişilerle ilgili iddialar Üniversitelerarası Kurul Başkanlığına gönderilir.

Toplantılar ve başvuru takvimi

Kurul, önceden ilan edilen takvime göre ayda en az bir kez toplanır. Gerektiğinde olağanüstü toplantı yapılır.

Toplantı günü: Daha sonra ilan edilecektir.
Son başvuru tarihi: Daha sonra ilan edilecektir.
Başvuru yolu: Daha sonra ilan edilecektir.